Jest coś dziwnie satysfakcjonującego w oglądaniu filmu, po którym trudno od razu wstać z kanapy:
Człowiek siedzi jeszcze chwilę, przewija w głowie ostatnią scenę i zastanawia się, czy dobrze zrozumiał, co właśnie się wydarzyło.
Polskie kino przez lata kojarzyło się głównie z dramatem obyczajowym albo komedią romantyczną, ale w ostatniej dekadzie coraz odważniej wchodzi na terytorium thrillera psychologicznego – i robi to naprawdę nieźle. Poniżej kilka tytułów, które warto znać, jeśli ktoś lubi kino grające na nerwach, a nie tylko na efektach specjalnych.
Czym różni się polski thriller od hollywoodzkiego?
Zacznijmy od tego, czego w rodzimych produkcjach raczej nie ma: spektakularnych pościgów samochodowych, wybuchów czy bohatera, który w pojedynkę rozprawia się z armią przeciwników.
Polscy twórcy grają inną kartą – stawiają na kameralność.
W dobrym thrillerze ważne jest, by cierpliwie czekać na odpowiedni moment. A nagroda za to oczekiwanie będzie jeszcze bardziej emocjonująca i zapadająca w pamięć. Tak samo działa nagroda za odpowiedzialne i staranne poszukiwanie rozrywki w Internecie:
Najpierw zapoznasz się z dostępnymi opcjami — przydatne mogą być tu recenzje konkretnej strony lub serwisu. Jako przykład można podać szczegółową recenzję NV Casino autorstwa GHZD na ich stronie https://gry-hazardowe-zadarmo.com/nv-casino/: takie informacje pozwalają ocenić ofertę przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji.
Wróćmy jednak do filmów:
Napięcie buduje się powoli, czasem wręcz mozolnie, przez spojrzenia, niedopowiedziane zdania, ciszę, która trwa o sekundę za długo. To kino, w którym prawdziwym zagrożeniem rzadko jest seryjny morderca czekający w krzakach – znacznie częściej jest nim ktoś bliski, ktoś zaufany, albo własna, wypierana przeszłość bohatera.
Ten rodzaj thrillera wymaga cierpliwości.
Nie ma tu szybkiej dawki adrenaliny w pierwszych pięciu minutach – trzeba poczekać, aż reżyser powoli odkryje karty. Ale kiedy już to zrobi, efekt bywa dużo mocniejszy niż w niejednym amerykańskim blockbusterze.
Filmy, od których trudno się oderwać
Poniżej zestawienie tytułów, które najlepiej pokazują, jak polscy twórcy radzą sobie z budowaniem napięcia – każdy w nieco inny sposób i z innym rodzajem niepokoju w tle.
25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
To chyba najbardziej poruszający tytuł na tej liście, mimo że formalnie bliżej mu do dramatu sądowego niż klasycznego thrillera.
Historia mężczyzny niesłusznie skazanego za morderstwo, który spędza za kratami ćwierć wieku, działa inaczej niż fikcyjna intryga – bo to się naprawdę wydarzyło, co szeroko opisywały wówczas media, relacjonując przebieg sprawy Tomasza Komendy. Napięcie nie bierze się tu z pytania "kto to zrobił", tylko z narastającej bezsilności wobec systemu, który się myli i nie chce się do tego przyznać.
Plan gry
To z kolei znacznie bardziej klasyczny thriller psychologiczny, skoncentrowany na relacji ojca i córki. Film sprytnie żongluje granicą między troską a kontrolą – im dłużej trwa seans, tym trudniej jednoznacznie ocenić, kto tu jest ofiarą, a kto manipulatorem.
To właśnie ta niepewność trzyma w napięciu, nie efektowne zwroty akcji.
Obce niebo
Rozgrywa się w z pozoru sennej, prowincjonalnej scenerii, gdzie wszyscy się znają i pozornie nic złego nie może się wydarzyć. Oczywiście może – i o to w tym filmie chodzi.
Jak zauważa recenzja na portalu Filmweb, film sprawdza się doskonale jako thriller, bo kamera trzyma się blisko bohaterów i z każdą sceną podkręca napięcie. Reżyser odsłania kolejne warstwy tajemnicy bardzo powoli, prawie leniwie, ale właśnie to tempo sprawia, że każda kolejna scena budzi coraz większy niepokój.
Cicha noc
Film Piotra Domalewskiego formalnie jest dramatem obyczajowym, ale ma w sobie tyle napięcia, że szkoda by było go tu pominąć. Rodzina zbiera się na wigilijną kolację, każdy przynosi ze sobą jakiś sekret, a im bliżej wieczoru, tym trudniej utrzymać pozory normalności.
Groźny nie jest tu nóż w ciemności, tylko to, co ktoś może w końcu powiedzieć na głos.
Erratum
Film Marka Lechkiego to pozycja mniej znana, ale zdecydowanie warta odkopania. Główny bohater wraca do rodzinnego miasta i zderza się z przeszłością, której wolałby nigdy nie ruszać.
Film jest klaustrofobiczny, prawie duszny – minimalizm w warstwie wizualnej i dźwiękowej działa tu lepiej niż jakikolwiek efekt specjalny.
Demon
Film Marcina Wrony to chyba najbardziej oryginalna pozycja na liście – i szkoda, że to ostatni film w dorobku reżysera. Wesele, które stopniowo zamienia się w coraz bardziej niepokojące, na poły surrealistyczne wydarzenie, gdy pan młody zaczyna zachowywać się, jakby był opętany, to pomysł, którego próżno szukać w innych polskich produkcjach.
Miesza thriller z horrorem i czarną tragikomedią, i robi to z niezwykłą pewnością siebie.
A jeśli literatura, a nie ekran?
Polski thriller psychologiczny ma się dobrze nie tylko w kinie – literatura tego gatunku przeżywa u nas prawdziwy rozkwit.
- Katarzyna Bonda ze swoim cyklem o Saszy Załuskiej stworzyła jedną z najbardziej rozpoznawalnych bohaterek polskiego kryminału ostatnich lat.
- Remigiusz Mróz pisze w tempie, które trudno ogarnąć rozumem, ale jakość jego fabuł rzadko na tym cierpi.
- Wojciech Chmielarz z kolei znany jest z tego, że potrafi osadzić mroczną, psychologiczną intrygę w bardzo realistycznych, momentami wręcz przygnębiająco zwyczajnych realiach współczesnej Polski.
Niejedna z tych książek trafiła później na ekran, co samo w sobie pokazuje, jak dobrze rodzimi twórcy radzą sobie z budowaniem napięcia – niezależnie od medium.
Na koniec
To, co łączy wszystkie wymienione tytuły, to przekonanie, że najlepsze napięcie nie bierze się z tego, co widać na ekranie, tylko z tego, czego widz sam się domyśla. Polscy twórcy zdają się rozumieć, że ktoś, kto sam dopowiada sobie najgorsze scenariusze, boi się skuteczniej niż wtedy, gdy wszystko pokazano wprost.
Każdy z powyższych tytułów ma szansę zostać w pamięci na dłużej niż jeden wieczór – i sprawić, że jeszcze przez kilka dni wraca się myślami do pytania "a co, gdyby to się wydarzyło naprawdę".
